AD Orion

Astronomsko društvo Orion

ALMA JE OTKRILA HLADNU PRAŠINU OKO NAMA NAJBLIŽE ZVIJEZDE

Teleskopi opservatorije ALMA u Čileu otkrili su prašinu oko najbliže zvijezde Sunčevom sistemu – Proxime Centauri. Ova nova posmatranja otkrivaju svjetlucanje koje dolazi iz hladne prašine u oblasti između jednog i četiri rastojanja Zemlje od Sunca. Podaci također ukazuju na prisutnost još hladnijeg vanjskog prašinastog pojasa i može ukazivati na prisutnost složenog planetarnog sistema. Ove strukture slične su mnogo većim pojasevima u Sunčevom sistemu i također se očekuje da su građeni od čestica stijena i leda koji nisu uspjeli da se formiraju u planete.
Proxima Centauri je Suncu najbliža zvijezda. To je slabi crveni patuljak koji leži samo četiri svjetlosne godine daleko u južnom sazviježđu Centaur (The Centaur). Oko nje kruži planeta Zemljinih dimenzija, Proxima b, otkrivena 2016. godine. Što je ujedno i najbliži vansolarni planet. No, ovaj sistem ima više od jednog planeta. Nova ALMA posmatranja otkrila su emisiju iz oblaka hladne kosmičke prašine koja okružuje zvijezdu.

Umjetnički prikaz nam daje viziju kako bi izgledali novootkriveni pojasevi prašine oko najbliže zvijezde Sunčevom sistemu, Proxime Centauri. Posmatranja sistema ALMA otkrila su sjaj koji dolazi iz hladne prašine. Podaci također upućuju na prisustvo još hladnijeg vanjskog prašnog pojasa i ukazuju na prisutnost složenog planetarnog sistema. Ove strukture slične su mnogo većim pojasevima u Sunčevom sistemu i također se očekuje da budu građene od čestica stijena i leda koji nisu oblikovali planete. Imajte na umu da ovaj crtež nije razmjeri – kako bi Proxima b bila jasno vidljiva, pojas je prikazan da je dalje od zvijezde i veći od onoga u stvarnosti. Izvor ESO / M. Kornmesser.

Glavni autor nove studije, Guillem Anglada, iz Instituta de Astrofísica de Andalucía (CSIC), Granada, Španjolska, objašnjava značaj ovog otkrića: “Prašina oko Proxime je važna jer slijedi nakon otkrića Zemlji sličnog planeta Proxima b, to je prvi pokazatelj prisutnosti razrađenog planetarnog sistema, a ne samo jednog planeta, oko zvijezde najbliže našem Suncu.”

Pojasevi prašine su ostaci materijala koji se nisu oblikovali u veća tijela poput planeta. Čestice stijena i leda u tim pojasevima variraju u veličini od najmanjih zrna prašine, manjih od milimetra do tijela sličnih asteroidima prečnika više kilometara.
Čini se da se prašina nalazi u pojasu koji se proteže nekoliko stotina miliona kilometara od Proxime Centauri i ima ukupnu masu od oko stotinu Zemljinih masa. Procjenjuje se da ovaj pojas ima temperaturu od oko -230 stupnjeva Celzijusa, jednako hladnu kao i Kuiperov pojas u vanjskom Sunčevom sistemu.

Ova je slika neba oko sjajne zvijezde Alpha Centauri AB i također pokazuje puno slabiju crvenu zvjezdicu, Proximu Centauri, najbližu zvijezdu Sunčevom sistemu Slika je izrađena iz slod snimaka koje iz kolekcije Digitized Sky Survey 2. Plavi halo oko Alpha Centauri AB je artefakt fotografskog procesa, zvijezda je stvarno blijedo žute boje poput Sunca. Izvor: Digitized Sky Survey 2, Davide De Martin / Mahdi Zamani.

Postoje i indikacije u ALMA podacima o postojanju drugog pojasa čak i hladnije prašine, desetak puta dalje. Ako se to potvrdi, priroda vanjskog pojasa je intrigantna, s obzirom na vrlo hladnu okolinu daleko od zvijezde koja je hladnija i slabijeg sjaja od Sunca. Oba pojasa su mnogo dalje od Proxime Centauri nego planeta Proxima b, koja kruži oko četiri miliona kilometara od svoje roditeljske zvijezde.

Guillem Anglada objašnjava implikacije otkrića: “Ovaj rezultat sugerira da Proxima Centauri može imati višestruki planetarni sistem s bogatom historijom interakcija, što je rezultiralo stvaranjem prašinastog pojasa. Dalja istraživanja također mogu pružiti informacije koje bi mogle ukazati na lokacijejoš neidentificiranih dodatnih planeta”
Planetarni sistem Proxima Centauri također je posebno zanimljiv jer postoje planovi – “Starshot project” – za buduće direktno istraživanje sistema sa mikroprobama pričvršćenim na jedra pogonjena laserom. Znanje o okolišu prašine oko zvijezde neophodno je za planiranje takve misije.

Koautor Pedro Amado, također iz Instituta de Astrofísica de Andalucía, objašnjava da je ovo posmatranje tek početak: “Ovi prvi rezultati pokazuju da ALMA može otkriti strukture prašine koje se okreću oko Proxime. Dalja posmatranja će nam dati detaljniju sliku Proximinog planetarnog sistema. U kombinaciji s proučavanjem protoplanetarnih diskova oko mladih zvijezda, otkrivaju se mnogi detalji procesa koji su doveli do stvaranja Zemlje i Sunčevog Sistema prije oko 4,6 milijardi godina. Ono što sada vidimo je samo predjelo u usporedbi s onim što dolazi!”

MM prema ALMA press release.

Updated: November 7, 2017 — 6:45 pm
Astronomsko društvo Orion © 2016 Frontier Theme