AD Orion

Astronomsko društvo Orion

Bijeli patuljak udara crvenog patuljka sa misterioznom zrakom

Umjetnička impresija AR Scorpii Credit: M. Garlick/University of Warwick/ESO

Umjetnička impresija AR Scorpii
Credit:
M. Garlick/University of Warwick/ESO

Astronomi su pomoću ESO Vrlo velikog teleskopa, zajedno s drugim teleskopima na Zemlji i u svemiru, otkrili su novu vrstu egzotične dvojne zvijezde. U sistemu AR Scorpii brzo rotirajući bjeli patuljak ubrzava elektrone skoro do brzine svjetlosti. Ove visoko energetske čestice oslobađaju udare radijacije koji bombarduju crveni patuljak u sistemu, te uzrokuju da čitav sistem dramatično pulsira svakih 1.97 minuta sa zračenjem u rasponu od ultraljubičastog do radio valova. Istraživanje će biti objavljeno u časopisu Nature 28. jula 2016. godine.

U maju 2015. godine, grupa astronoma amatera iz Njemačke, Belgije i Velike Britanije je pronašla zvjezdani sistem čije se ponašanje značajno razlikuje od bilo kojeg do tada posmatranog. Dodatna posmatranja vođena od strane Univerziteta Warwick i koristeći mnoštvo teleskopa na zemlji i u svemiru, sada su otkrila pravu prirodu ovog prethodno pogrešno identifikovanog sistema.

Lokacija AR Scorpii u konstelaciji Škorpion Credit: ESO/IAU and Sky & Telescope

Lokacija AR Scorpii u konstelaciji Škorpion
Credit:
ESO/IAU and Sky & Telescope

Zvijezdani sistem AR Scorpii, ili AR Sco, leži u sazviježđu Škorpija, 380 svjetlosnih godina udaljen od Zemlje. Sastoji se brzo rotirajućeg bijelog patuljaka, koji je veličine Zemlje, ali ima 200 000 puta veću masu, i hladnijeg crvenog patuljaka pratioca koji ima trećinu mase Sunca, koji orbitiraju jedan oko drugog svakih 3,6 sata u kosmičkom plesu koji je izuzetno precizan.

U jedinstvenom preokretu, ovaj dvojni sistem zvijezda iskazuje prilično brutalno ponašanje. Visoko namagnetisan i brzo rotirajući, bijeli patuljak AR Sco je ubrzava elektrone do skoro brzine svjetlosti. Kako se te čestice visoke energije ispuštaju u prostor, one oslobađaju zračenje, nalik svjetioniku, koje bombarduje  crvenog patuljka, uzrokujući da se čitavom sistemu smanjuje i povećava sjaj svakih 1.97 minuta. Ovi moćni pulsevi uključuju zračenje na radio frekvencijama, koje nikada ranije nisu bile otkrivene od strane sistema sa bijelim patuljkom.

Vodeći istraživač Tom Marsh Univerziteta u Warwick-u je za “Astrophysics Group” izjavio: “AR Scorpii je otkriven prije 40 godina, ali u njegovu pravu prirodu se nije sumnjalo sve dok nismo počeli posmatranja 2015. Tada smo shvatili da vidimo nešto izvanredno roku od nekoliko minuta od početka posmatranja. “

Credit: Digitized Sky Survey 2. Acknowledgement: Davide De Martin

Credit:
Digitized Sky Survey 2. Acknowledgement: Davide De Martin

Uočene karakteristike AR Sco su jedinstvene. One su također veoma tajanstvene. Radijacija u širokom rasponu frekvencija ukazuje na emisije iz elektrona ubrzanih u magnetskim poljima, što se može objasniti rotacijom bijelog patuljaka u sistemu AR Sco. Izvor samih elektrona, međutim, je velika misterija – nije jasno da li je povezan sa samim bijelim patuljakom, ili njegovim hladnijim pratiocem.

AR Scorpii je prvi put posmatran u ranim 1970-im i redovne fluktuacije u intenzitetu svjetlosti svakih 3,6 sati dovele su do pogrešne klasifikacije sistema kao promjenljive zvijezde. Pravi izvor promjena sjaja AR Scorpii je otkriven zahvaljujući zajedničkim naporima amaterskih i profesionalnih astronoma. Slično pulsirajuće ponašanje je posmatrano i ranije, ali od strane neutronskih zvijezda – jednih od najgušćih nebeskih objekata poznatih u svemiru – ali od strane bijelih patuljaka.

Boris Gänsicke, koautor novog istraživanja, također na Univerzitetu u Warwick, zaključuje: “Znali smo za pulsirajuće neutronske zvijezde skoro pedeset godina, a neke teorije su predviđale da bi bijeli patuljci mogli pokazati slično ponašanje. Vrlo je uzbudljivo što smo otkrili takav sistem, i to je bio fantastičan primjer zajedničkog rada astronoma amatera i akademika.

Prevod i prilagodba: Krečo Anes prema http://www.eso.org/public/news/eso1627/?lang

Izvor: ESO

Updated: July 27, 2016 — 7:25 pm
Astronomsko društvo Orion © 2016 Frontier Theme