AD Orion

Astronomsko društvo Orion

GEMINI TELESKOP SNIMIO »DOMAĆINA« ENIGMATSKIH RADIO BLJESKOVA

Teleskop Gemini Observatory je snimio daleku galaksiju iz koje je došao Brzi radio ljesak (izbačaj) – Fast Radio Burst (FRB) – jedna od najvećih zagonetki moderne astronomije. Ovi snimci daju prve detalje o dalekoj galaksiji iz koje je tajanstveni signal stigao.

Brzi radio bljeskovi (FRBs), brze eksplozije energije iz svemira, predstavljaju izazov za astronome, još od njihovog otkrića u 2007. Obično traju samo nekoliko milisekundi, mnoga pitanja ostaju, uključujući i mehanizam koji stoji iza tih naletima, njihova udaljenost izvan naše galaksije, i kako bi njihova galaksija, domaćin, mogla izgledati.

“Sada, zahvaljujući Gemini teleskopu, znamo da je barem jedan od tih FRB-a nastao u diskretnom izvoru unutar daleke galaksije koji se nalazi oko tri milijarde svjetlosnih godina daleko od naše galaksije, Mliječnog puta”, rekao je Shriharsh Tendulkar Sveučilišta McGill u Montrealu Kanada.


Gemini snimak oblasti oko FRB 121102. Na snimku je patuljasta galaksija domaćin, a korišten je Gemini Multi-Object Spectrograph (GMOS) na Gemini North teleskopu na Maunakea, Hawai. Snimak je načinjen 24-25 oktobra i 2. novembra, 2016. Image Credit: Gemini Observatory/AURA/NSF/NRC.

Tendulkar i međunarodni tim astronoma predstavili su rezultate na 229. sastanku Američkog astronomskog društva u Grapevine, Texas. Karakterizacija galaksije domaćina objavljena je u časopisu Astrophysical Journal Letters, zajedno sa rezultatima istraživačkog tima na preciznom lociranju FRB, koje je objavljeno u časopisu Nature.

Priča je počela sa detekcijom bljeska (izbačaja) označenog kao FRB 121.102 koji je otkriven u novembru 2012. godine na Arecibo Observatory u Portoriku. Međutim, za razliku od ostalih 17 poznatih FRB-ova, ovaj se ponovio čime je omogućio astronomima da ga uoče pomoću „Karl G. Jansky“ – Veoma velikog niza (VLA). VLA radio teleskop sastoji se od 27 antena u Novom Meksiku i ima sposobnost da uoči fine detalje potrebne za precizno određivanje položaja objekta na nebu.

U 83 sati posmatranja tokom šest mjeseci u 2016., VLA je otkrila devet radio bljeskova iz FRB 121102. “Dugo vremena nismo imali rezultate, a onda smo dobili niz rafala koji nam je dao upravo ono što nam treba”, rekao je Casey Law, sa Sveučilišta Berkeley u Kaliforniji.

“Podaci VLA su nam omogućili da suzimo poziciju vrlo točno”, rekla je Sarah Burke-Spolaor, Nacionalne Radio Astronomy Observatory (NRAO) i West Virginia University.

“Kada smo bili u stanju točno odrediti lokaciju praska na nebu, mi smo iskoristili 8 metarski Gemini North teleskop na na Maunakea, Hawaji, da bi uočili odgovarajuću galaksiju domaćina”, rekao je Paul Scholz bivši Sveučilišta McGill i sada sa National Research Council of Canada (NRC). “Posmatranja sa Gemini teleskopom su po prvi put omogućila pouzdanu lokaciju FRB-a, ne ostavljajući nikakve sumnje o mjestu njegovog nastanka.”

“Čini se da je galaksija domaćin za ovaj FRB vrlo skromna i neupadljiva patuljasta galaksija, koja ima samo oko 1% mase naše galaksije Mliječnog puta”, rekao je Tendulkar, koji dodaje da je Gemini ne samo snimio galaksiju, već dobio i spektar koji karakterizira galaksiju i daje procjenu njegovog crvenog pomaka (brzina udaljavanja od nas zbog širenja svemira), a time i njene udaljenosti. “Ovo nam je stvarno dalo trodimenzionalni pogled na kuću ovog FRB.”

“Iznenađujuće je da je domaćin patuljasta galaksija”, dodaje Tendulkar. “Moglo bi se očekivati da većina FRB-a dolazi iz velikih galaksija koje imaju najveći broj zvijezda i neutronskih zvijezda. Neutronske zvijezde. – ostaci masivnih zvijezda, nalaze se među kandidatima za FRB-e.

Tendulkar primjećuje da ova patuljasta galaksija ima manlo zvijezda, ali ih rađa velikom brzinom, što može sugerirati da su FRB-i vezani za mlađe neutronske zvijezde. Dvije druge klase ekstremnih događaja – dugotrajni bljeskovi gama zraka i superl sjajne supernove – često se javljaju u patuljastim galaksijama, također. “Ovo otkriće bi moglo naslutiti veze između FRB-a i te dvije vrste događaja”, navodi Tendulkar.

“Suradnja Gemini teleskopa sa radio teleskopima širom svijeta, gdje svaki gleda na svemir na tako različite načine, je ono što nam je omogućilo da napravimo ovaj iskorak”, rekao je Shami Chatterjee sa sveučilišta Cornell. “Jednostavna je činjenica da smo otkrili vangalaktičkog domaćina za brze radio bljeskove je ogroman napredak u našem razumijevanju”, dodao je on.

“Ovaj impresivni rezultat pokazuje moć nekoliko teleskopa koji rade u dogovoru – prvo detektiranje radio signala, a potom precizno lociranje i početak karakterizacije izvora emisije“, rekao je Phil Puxley, direktor programa na National Science Foundation koja financira VLA, (VLBA), Gemini i Arecibo opservatorije. “Biti će uzbudljivo prikupiti više podataka i bolje razumjeti prirodu tih radijskih rafala.”

“FRBs su uzbudljiva nova oblast u astrofizici i CHIME teleskop na DRAO idealan je za otkrivanje velikog broja njih na cijelom nebu”, kaže Sean Dougherty, direktorica Dominion Radio Astrophysical Observatory (DRAO) koja radi u okviru Nacionalnog istraživačkog vijeća Kanade (NRC). Osim financiranja značajnog dijela Gemini opservatorije, NRC je domaćin Canadian Hydrogen Intensity Mapping Experiment (CHIME) koji je interferometrijski radio teleskop u izgradnji na DRAO u British Columbia. CHIME će pregledati pola neba svaki dan u potrazi za brzim radio emisijama.

MM prema Gemini Observatory press realise

Updated: January 5, 2017 — 8:31 pm
Astronomsko društvo Orion © 2016 Frontier Theme