HALOSAT – MALI SATELIT ZA VELIKA OTKRIĆA

Na osnovu posmatranja koncentracije materije u ranom svemiru zaključuje se da normalna ili barionska materija predstavlja samo 5% od ukupne mase-energije svemira. To je ustanovljeno mjerenjem pozadinskog kosmičkog zračenja koje se oslobodilo kada je svemir bio samo 370 000 godina star. Nekoliko satelita (Planck kao najprecizniji) bavilo se ovakvim mjerenjima. Pokazalo se da se naš svemir sastoji od mješavine u kojoj je 70% tamne energije (ne znamo tačno šta je to ali to postoji), zatim 25% tamne materije i 5% barionske materije. Barione sačinjavaju protoni, neutroni, elektroni i druge čestice koje smatramo normalnom materijom.

Međutim, mjerenja pokazuju da nismo u stanju da lociramo više od jedne trećine bariona koji su se pojavili nakon Velikog praska. Tako se pojavio problem nazvan “nedostajući barioni”. Zbog toga je neophodno utvrditi da li su nedostajući barioni gravitaciono vezani uz galaksije ili su umjesto toga sadržani u međugalaktičkoj sredini. Jedan mogući rezervoar nedostajućih bariona u Mliječnom putu mogao bi biti veliki halo (neka vrsta oblaka) visoko ioniziranog kisika koji zrači u rendgenskom području na temperaturama oko 2 miliona stepeni.

Umjetnički prikaz malog satelita

Zbog toga je pokrenut projekat HaloSat koji se sastoji od malog satelita sa tri detektora X-zraka. Za ovaj projekt koristi se komercijalni komplet CubeSat koga proizvodi Blue Canyon Technologies, Inc., dok su rendgenski detektori proizvedeni od strane firme Amptek, Inc. NASA je satelit lansirala prema Međunarodnoj svemirskoj stanici odakle je 13. jula ubačen u orbitu oko Zemlje. Svoja posmatranja obavlja tokom 45 minutnog boravka na noćnoj strani Zemlje kako bi se izbjegao uticaj sunčevih rendgenskih emisija. Na osnovu oblika i gustine haloa oko Mliječnog puta biti će moguće utvrditi da li se nedostajuća barionska materija nalazi u njemu u očekivanom procentu.

Vidno polje detektora prekriva oko 100 stepeni na nebu tako da se vrši generalni pregled neba. Uz to, tačnost u smislu usmjeravanja je oko 30 ugaonih sekundi. Misija je planirana da traje oko godinu dana.

 

Muhamed Muminović

Updated: August 19, 2018 — 22:34
© 2018 Astronomsko društvo Orion. All Rights Reserved. Frontier Theme