AD Orion

Astronomsko društvo Orion

INTERFEROMETARSKI  KOMPLEKS  „LIGO“  OTKRIO  GRAVITACIONE VALOVE?

Fizičari tragaju za valovima u tkivu prostora-vremena već gotovo 100 godina, otkada je njihovo postojanje 1915. godine predviđeno Opštom teorijom relativnosti Alberta Einsteina.

Ova mreškanja, nazvana gravitacioni valovi, događaju se kada se masivni nebeski objekt iznenada pokrene nekim procesom, kao kada eksplodira zvijezda, ili, kada se dva masivna objekta sudaraju, kao u slučaju spajanja dvaju crnih jama. Također tu su sudari neutronskih zvijezda, sudari galaksija itd. Ovakvi kataklizmički događaji stvaraju valove kroz prostor-vrijeme na isti način kako to čine kišne kapi praveći valove kad padnu na površinu jezera.

Iako postoje indirektni dokazi o postojanju gravitacionih valova koji odnose energiju iz orbitirajućih tijela (kroz posmatranja binarnih pulsara i dvojnih sistema bijelih patuljaka), otkrivanje iznimno slabih gravitacionih valova koji  hipotetički zapljuskuju naš planet, veoma je teško postići.

Ovih dana su počele kruže glasine da su fizičari na novim i poboljšanim LIGO uređajima napokon otkrili nedostižne gravitacione valove. Ako je to tačno, to će biti jedno od najvažnijih otkrića u fizici u posljednjih stotinjak godina.

Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory (LIGO)) je u potrazi za  gravitacionim valovima od 2002. godine, ali bez uspjeha. LIGO se sastoji od četiri različita objekta diljem SAD. Dva su detektori gravitacionih valova (interferometri), a dva su univerzitetski istraživački centri. LIGO detektori koriste iznimno fino podešene laserske interferometre kako bi registrirali prolaz gravitacionih valova. Interferometri se nalaze u izoliranim područjima države Washington (LIGO Hanford) i u Louisiani (LIGO Livingston). Oni su razmaknuti jedan od drugog  3002 km. Dva primarna istraživačka centra nalaze se na California Institute of Technology (Caltech) u Pasadeni, Kalifornija, i Massachusetts Institute of Technology (MIT) u Cambridgeu, Massachusetts.

Sl.1. LIGO kompleks u Hanfordu.

Sl.1. LIGO kompleks u Hanfordu.

U međuvremenu je izvršena rekonstrukcija cijelog sistema, a napredni LIGO detektori su 10 puta osjetljiviji od izvornih detektora. Oni su u mogućnosti da istražuju 1000 puta više volumena prostora. Novi sistem je počeo da radi u septembru 2015. godine.

Osnovni ciljevi projekta LIGO su:

  • Dokazati postojanje gravitacionih valova kroz direktna mjerenja.
  • Potvrditi da gravitacioni valovi putuju brzinom svjetlosti.
  • Potvrditi da gravitacioni valovi izazivaju tanane poremećaje u materiji kroz koju prolaze i to u predviđenom iznosu.
  • Naučiti više o crnim jamama potvrđivanjem njihovog postojanja i ujedno izučavati njihove osobine.
  • Povećati druga znanja o svemiru uključujući više informacija o supernovama i Velikom prasku.
Sl. 2.  Umjetnički prikaz gravitacionih valova koje generira dvojni sistem od masivnih objekata.  Izvor: Henze, NASA.

Sl. 2. Umjetnički prikaz gravitacionih valova koje generira dvojni sistem od masivnih objekata.
Izvor: Henze, NASA.

Prve glasine o mogućem otkriću pojavile su se samo nekoliko sedmica nakon što je unaprijeđeni LIGO sistem započeo s radom. Kosmolog Lawrence Krauss je prvi prenio da je od nekih kolega naučuo da su naučnici uz pomoć LIGO  detektora možda pronašli neuhvatljive valove.
No, službena izjava ispred LIGO je da još nema vijesti koje bi se objavile. “Mi ćemo podijeliti rezultate kada budu spremni, ali nemamo još ništa – potrebni su mjeseci da se analiziraju podaci, interpretiraju rezultati, te ih se pregleda,” izjavila je Gabriela Gonzalez, fizičar i glasnogovornik za LIGO.

Neki nagađaju da je glasina mogla biti rezultat vježbe – lažni pozitivan signal kao jedna vrsta vježbe za naučnike koji rade na analizi podataka.

MM prema različitim izvorima i LIGO official page.

Updated: February 15, 2016 — 10:12 am
Astronomsko društvo Orion © 2016 Frontier Theme