AD Orion

Astronomsko društvo Orion

NAJNOVIJE ISTRAŽIVANJE ANTARESA OMOGUĆILO JE DOBIJANJE NAJBOLJE MAPE JEDNE UDALJENBE ZVIJEZDE

Koristeći ESO-ov Interferometar na Veoma velikom teleskopu (Very Large Telescope Interferometer), astronomi su načinili najdetaljniju sliku jedne zvijezde – crvenog supergiganta. Antaresa. Također su napravili prvu kartu brzina materijala u atmosferi neke druge zvijezde, osim Sunca, otkrivajući neočekivane turbulencije u Antaresovoj ogromnoj raširenoj atmosferi. Rezultati su objavljeni u časopisu Nature.
Lako uočljiva i golim okom, svijetla zvijezda Antares sjaji snažnom crvenom bojom u srcu sazviježđa Škorpion. To je ogromna i relativno hladna crvena supergigantska zvijezda u kasnim fazama svog života i na putu da postane supernova.
Tim astronoma, koji predvodi Keiichi Ohnaka, sa Univerziteta Católica del Norte u Čileu, koristio je ESO-ov Vrlo Veliki Teleskop Interferometar (VLTI) u Paranal opservatoriji u Čileu kako bi odredio površinu Antaresa i izmjerio kretanje površinskog materijala. Ovo je najbolja slika površine i atmosfere bilo koje zvijezde osim Sunca.

VLTI je jedinstveni instrument koji može kombinirati svjetlost od čak četiri teleskopa, bilo teleskope od 8.2 metara ili manje pomoćne teleskope, kako bi se stvorio virtualni teleskop koji odgovara jednom ogledalu od 200 metara prečnika. To mu omogućuje da razdvoji sitne detalje daleko izvan onoga što se može vidjeti samo jednim teleskopom.
“Kako zvijezde poput Antaresa gube tako veliku masu u posljednjoj fazi njihove evolucije, problem je bio preko pola stoljeća”, rekao je Keiichi Ohnaka, koji je također glavni autor ovog rada. “VLTI je jedini instrument koji može direktno mjeriti kretanje plina u proširenoj atmosferi Antaresa – presudan korak ka razjašnjavanju ovog problema. Sljedeći je izazov identificirati šta pogoni turbulentna kretanja.”

 

Sl.1. Antares, alfa Škorpiona. Prva ikad načinjena slika površine jedne zvijezde.

 

Koristeći nove rezultate tim je stvorio prvu dvodimenzionalnu kartu brzina atmosfere zvijezde koja nije Sunce. To su učinili pomoću VLTI s tri pomoćna teleskopa i instrumentom koji se zove AMBER koji je napravio zasebne slike površine Antaresa u malom rasponu infracrvenih valnih dužina. Tim je zatim upotrijebio ove podatke za izračunavanje razlike između brzine atmosferskog plina na različitim položajima zvijezde i prosječne brzine preko cijele zvijezde. To je rezultiralo mapom relativne brzine atmosferskog plina preko cijelog diska Antaresa – prvom stvorenom za zvijezdu koja nije Sunce.
Astronomi su pronašli turbulentni plin s niskom gustinom mnogo dalje od zvijezde nego što se predviđalo i zaključili da kretanje ne bi moglo proizaći iz konvekcije, tj. od velikog kretanja materije koja prenosi energiju od jezgre do vanjske atmosfere mnogih zvijezda. Oni smatraju da bi potreban novi, trenutno nepoznat proces koji bi objasnio ove pokrete u raširenim atmosferama crvenih supergiganata poput Antaresa.

Sl. 2. Umjetnička vizija površine Antaresa načinjena na osnovu gornjeg
snimka i drugih prikupljenih podataka.

 

“U budućnosti, ova tehnika posmatranja može se primijeniti na različite vrste zvijezda kako bi proučavali njihove površine i atmosfere u detaljima kakve nikada nismo mogli uočiti. Ovo je dosada bilo ograničeno na samo naše Sunce”, zaključuje Ohnaka. “Naš rad prenosi zvjezdanu astrofiziku u novu dimenziju i otvara sasvim novi prozor za posmatranje zvijezda”.

MM prema ESO press realise.

Updated: September 4, 2017 — 6:31 pm
Astronomsko društvo Orion © 2016 Frontier Theme