AD Orion

Astronomsko društvo Orion

Snimljeno prvi put: Rani bljesak eksplozije zvijezde

Sjajan bljesak udarnog vala eksplozije zvijezde-što astronomi nazivaju “šok proboj” – je fotografisana po prvi put u vidljivom dijelu svjetlosti od strane svemirskog teleskopa Kepler, koji je inače dizajniran za traženje van solarnih planeta.

Međunarodni tim naučnika na čijem čelu je Peter Garnavich, profesor astrofizike na Sveučilištu Notre Dame u Indijani, SAD, analizirao je svjetlost snimljenu Keplerom svakih 30 minuta u periodu od tri godine sa 500 udaljenih galaksija, pretraživajući nekih 50 triliona zvijezda. Oni su u tražili znakove masovnih zvjezdanih eksplozija poznatih kao supernove.

U 2011. godini, dvije masivne zvijezde, nazivane crveni superdivovi, eksplodirale su u vidnom polju Kepler-a. Prvi gigant, KSN 2011a, je skoro 300 puta veći od našeg Sunca i udaljen svega 700 miliona svjetlosnih godina od Zemlje. Drugi, KSN 2011d, je oko 500 puta veći od našeg Sunca i udaljen oko 1,2 milijarde svjetlosnih godina.

“Da bi stavili njihove veličine u perspektivu, Zemljina orbita oko Sunca bi se lako uklopla u te velikane”, rekao je Garnavich.

Credits: NASA Ames/W. Stenzel

Dijagram sjaja zvijezde koja prolazi fazu supernove u funkciji vremena Credits: NASA Ames/W. Stenzel

Snimanje slika iznenadnih, katastrofalnih događaja je izuzetno teško, ali mnogo pomaže u razumijevanju njihovih uzroka.Stalno posmatranje pomoću Keplera omogućilo je astronomima da konačno vide kako udarni talas supernove izbija na površinu zvijezde. Sam šok prodor traje svega oko 20 minuta, tako da hvatanje tog bljesaka energije predstavlja prekretnicu za astronome

“Da bi se vidjelo nešto što se dešava na vremenskoj nivou od nekoliko minuta, kao što je šok proboj, želite da imate kameru koja kontinuirano prati nebo”, rekao je Garnavich. “Ne znaš kada će supernova eksplodirati, a Kepler-ovo praćenje nam je omogućilo da budemo svjedok početka eksplozije.”

Supernove poput ovih – poznate kao Tip II – počinju kada jezgri zvijezde ponestane nuklearnog goriva što izaziva kolaps  jezgre kada gravitacija nadvlada pritisak.

Dvije supernove se poklapaju i sa matematičkim modelima tipa eksplozija supernovih Tipa II što dodatno pojačava postojeće teorije. Ali oni su također otkrili šta bi mogla biti neočekivana raznolikost u pojedinačnim detaljima tih kataklizmčkih zvjezdanih događaja.

Credits: Credit: NASA Ames, STScI/G. Bacon

Iako su obje eksplozije uzrokovale sličan energičan udarac, šok proboj nije detektovan kod manjeg od superdivova. Naučnici smatraju da je to vjerovatno uzrokovano zato što je manja zvijezda okružena gasom, što je možda dovoljno da se maskiraju udarni valovi kada dosežu površinu zvijezde.

“To je zagonetka ovih rezultata”, rekao je Garnavich. “Gledaš dvije supernove i vidiš dvije različite stvari. To je maksimum raznolikosti. “

Razumijevanje fizike ovih nasilnih događaja omogućava naučnicima da bolje razumiju kako su sjemena hemijske kompleksnosti i sam život je rasuti u prostoru i vremenu u našoj galaksiji

Svemirski teleskop Kepler Credit: NASA Ames/JPL-Caltech/T Pyle

Svemirski teleskop Kepler
Credit: NASA Ames/JPL-Caltech/T Pyle

“Svi teški elemenata u svemiru dolaze iz  eksplozija supernovih. Na primjer, svo srebro, nikl i bakar u zemlji, pa čak i u našim tijelima je nastao u eksplozivnoj smrti zvijezda”, rekao je Steve Howell, naučnik projekta za NASA Kepler i K2 misije pri istraživačkom centru Ames NASA u Kalifornijskoj Silikonskoj dolini.

Istraživački rad koji izvještava o ovom otkriću je prihvaćen za objavljivanje u Astrofizičkom žurnalu (Astrophysical Journal).

Ames centar upravlja Kepler i K2 misijama za NASA-in direktorat znanstvenih misija. NASA Jet Propulsion Laboratory u Pasadeni, Kalifornija, vodi razvoj misije Kepler. Ball Aerospace & Technologies Corporation upravlja sistemom leta uz podršku iz Laboratorija za atmosfersku i svemirsku fiziku na Sveučilištu Colorado u Boulder-u.

Prevod i prilagodba: Krečo Anes prema

http://www.nasa.gov/feature/ames/Kepler/caught-for-the-first-time-the-early-flash-of-an-exploding-star

Credit: NASA

Updated: April 1, 2016 — 11:25 am
Astronomsko društvo Orion © 2016 Frontier Theme