ORION SLAVI 57-i ROĐENDAN

Since 1963

ORION SLAVI 57-i ROĐENDAN

Sada već davne, 1963. godine, grupa studenata i profesora Univerziteta u Sarajevu je održala osnivačku skupštinu na kojoj je formiran Akademski astronomsko astronautički klub. Prvobitna ideja je bila da se astronomija i astronautika, odnosno raketna tehnika, uvežu u jedan klub. To se poslije desetak godina pokazalo kontraproduktivno, pa se su te dvije djelatnosti odvojile i astronomski dio je nastavio svoje aktivnosti kao Akademsko astronomsko društvo (AAD). Zahvaljujući briljantnom arhitektu Juraju Najdhartu, koji je projektirao zgradu Doma izviđača na Mejtašu, u centru Sarajeva, na njemu je postavljena kupola prečnika 5 metara i ustupljena na korištenje AAD-u. To je bila važna polazna baza za kasniji razvoj astronomije u BiH. Tu je mala grupa članova krenula ka zvijezdama, učila se, vršila popularizaciju astronomije, snimala Sunce, Mjesec, planete i zvijezde.
Onda, novi prodor. Društvo je dobilo na upotrebu austro-ugarsku tvrđavu na Trebeviću iznad Sarajeva. Tu je u narednih 15 godina podignuta Astronomska opservatorija (u početku smo je zvali Čolina kapa, prema bliskom brdu). Konačni rezultat su bile 3 kupole sa teleskopima: dvostruki astrograf, 40 cm Cassegrain reflektor i najveći, 62 cm Cassegrain reflektor, jedan od tri najveća teleskopa u tadašnjoj Jugoslaviji. Na opservatoriji je snimljen Sarajevski atlas neba na oko 800 staklenih fotografskih ploča formata 9×12 cm. Druga dva teleskopa su korištena za fotoelektričnu fotometriju promjenljivih zvijezda, odnosno mjerenje njihovog sjaja. Opservatorija je bila otvorena za javnost i popularizaciju astronomije. Društvo je sredinom sedamdesetih godina promijenilo naziv u Univerzitetsko astronomsko društvo. UAD je bio najveći izdavač astronomske literature u bivšoj državi sa preko 30 knjiga, postera, zvjezdanih mapa.
Astronomska opservatorija je tokom opsade Sarajeva devastirana i još uvijek nije obnovljena.

Rad predratnog Društva je obnovljen 2008. godine i od tada djeluje kao Astronomsko društvo Orion. Rad Oriona je najviše baziran na popularizaciji astronomije. Jedan od značajnih projekta tokom i nakon Međunarodne godine astronomije (IAU2009) bio je projekat “1000 Galileoskopa za 1000 škola u BiH – Jedno nebo za sve” tokom koga je velikom broju škola u Bosni i Hercegovini podijeljeno blizu 1000 malih teleskopa. Projekat je finansiran od strane Ambasade kraljevine Norveške. Nekoliko godina je funkcionisala BH meteorska mreža gdje se nebo snimalo video kamerama radi praćenja ovih nebeskih tijela.
Posljednjih nekoliko godina, Orion je, prvi u BiH, započeo sa STEM (Science, Technology, Engeneering and Mathematics) radionicama iz astronomije i drugih prirodnih nauka. Ovdje se posebna pažnja posvećuje dječijoj populaciji i njihovom uvođenju u svijet prirodnih nauka i dodirnih disciplina. Tu su i popularizacija astronomije kroz javna posmatranja i predavanja. I dalje se nadamo obnovi Opservatorije.
Muhamed M. i Adela S.K.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *