Aug 17

GREY ALIEN: OD LITERARNE IDEJE DO POP-IKONE

Zahvaljujući blagodatima savremene tehnologije, novih medija i društvenih mreža, u današnjici i dio populacije koji se ne ubraja u nerdove/geekove/freakove, (pre)poznaje  univerzalni ideogram pojma vanzemaljac. Da, u pitanju je emotikon koji se može opisati kao srcoliko-ovalno lice sive boje, koje krase superkrupne crne oči bademastog oblika i minijaturna crna usta. Opisani emotikon je univerzalni vizual vanzemaljskog bića i izvan granica emojipedije i društvenih mreža. U mnogim vizualnim prikazima ovaj savremeni arhetip vanzemaljskog bića je često zelene boje. Najvjerojatnije zaslugom popularnog kolektivnog naziva za vanzemaljska bića, odnosno fraze little green men. Ipak, kako je oficijalna boja ideograma vanzemaljca siva, a oficijalni naziv Grey Alien, u tekstu koji slijedi ovu pop-ikonu ćemo oslovljavati sa GA akronimom.

Unatoč popularnosti ovog ideograma, njegovo godište i porijeklo su bili i ostali nedefinisani. Za razliku od megapopularnog žutog Smiley-a, čija su godina rođenja (1963) i autor (Harvey Ross Ball) evidentni i poznati, rođendan i kreatori GA-a su relativno neodređeni. Prvobitno je GA predstavljao tek literarnu ideju, koja se godinama mogla pronaći tek na stranicama  određenog broja djela iz žanra naučne-fantastike. Ipak, zaslugom manjeg broja usmenih predaja upitne autentičnosti, te popularizacijom od strane mass medija, GA je iz literarne ideje evoluirao u savremeni vanzemaljski arhetip sa statusom pop-ikone. Na prijelazu iz XIX u XX vijek, engleski pisac Herbert George Wells (kojeg mnogi i danas nazivaju „ocem naučne-fantastike“) u svojim romanima Rat svjetova (1898) i Prvi ljudi na Mjesecu (1901) – opisuje ekstraterestrijalna bića natprosječno niskog rasta i supermršave figure, čija je koža sive boje, a glave i oči natprosječne veličine. Sličan opis posjetioca iz svemira ponudio je i švedski pisac Gustav Sandgren u svojoj naučno-fantastičnoj noveli Nepoznata opasnost iz 1933. godine.

Intenzivnija popularizacija ovog savremenog vanzemaljskog arhetipa započinje 1960-tih godina prošlog vijeka, zaslugom bračnog para Hill. U navedenom razdoblju, Barney i Betty Hill iz New Hampshirea u javnosti su se oglasili kao (navodne) žrtve otmice od strane vanzemaljaca. Opis (navodnih) ekstraterestrijalnih otmičara bračnog para Hill veoma je podsjećao na literarne opise vanzemaljskih bića u navedenim naučno-fantastičnim literarnim ostvarenjima, odnosno vizualu koji danas nosi naziv Grey Alien. Svoju globalnu slavu i status pop-ikone GA u najvećoj mjeri ipak duguje Stevenu Spielbergu. Spielberg je likove vanzemaljaca u filmu Bliski susreti treće vrste (1977) modelirao upravo prema prethodno navedenim literarnim opisima i usmenim predajama, te publici širom svijeta na velikom platnu predstavio savremeni arhetip vanzemaljskih bića.

U proteklih nekoliko decenija, mnogobrojni naučno-fantastični filmovi i serije su ponudili različite vizualne modele vanzemaljskih bića i rasa. Istina, mnogi od ponuđenih modela su također stekli globalnu slavu i status pop-ikona, ali nikada nisu usvojeni kao univerzalni ideogram vanzemaljskih bića, rasa ili civilizacija. Taj status već pola vijeka pripada GA-u, čiji lik je megarasprostranjen –  kako u virtualnom, tako i realnom prostoru i vremenu.

Piše: Naida Dilić

Leave a Reply

*