Mar 19

Proljetni ekvinocij

Ravnodnevnica ili ekvinocij (lat. aequinoctium: jednakonoćje) u godišnjem astronomskom kalendaru označava dan (i sat) u kojem  Sunce tokom svog (prividnog) godišnjeg “kretanja” nebom stigne na nebeski ekvator, odnosno na tzv. proljetnu ili jesenju tačku. Tačke na nebeskoj sferi u kojima ekliptika presijeca nebeski ekvator nazivamo tačke ravnodnevice. Sunce na svojoj prividnoj godišnjoj šetnji po ekliptici prolazi kroz proljetnu tačku […]

Mar 11

KOSMIČKA MREŽA TAMNE MATERIJE OTKRIVENA U SKUPU GALAKSIJA COMA BERENICES

Teleskop Subaru Nacionalne astronomske opservatorije Japan, smješten na Havajima, uočio je krajnje rubove niti tamne materije u skupu galaksija Coma Berenices koji se protežu milionima svjetlosnih godina. Ovo je prvi put da su niti kosmičke mreže koja se proteže cijelim Svemirom izravno otkrivene. Ovo pruža nove dokaze za testiranje teorija o evoluciji svemira. U Sunčevom […]

Mar 11

PRONAĐENA KARIKA KOJA NEDOSTAJE: SUPERNOVE STVARAJU CRNE JAME ILI NEUTRONSKE ZVIJEZDE

Astronomi su pronašli direktnu vezu između eksplozivne smrti masivnih zvijezda i formiranja najkompaktnijih i najzagonetnijih objekata u svemiru — crnih jama i neutronskih zvijezda. Uz pomoć Vrlo velikog teleskopa Europske južne opservatorije (ESO-ov VLT) i ESO-vog teleskopa nove tehnologije (NTT), dva su tima uspjela posmatrati posljedice eksplozije supernove u obližnjoj galaksiji, pronalazeći dokaze za tajanstveni […]

Mar 11

NAJMASIVNIJI PAR CRNIH JAMA IKAD PRONAĐEN

Podaci sa teleskopa Gemini North pružaju moguće objašnjenje za zaustavljeno spajanje supermasivne binarne crne jame. Koristeći arhivske podatke iz teleskopa Gemini North, tim astronoma izmjerio je najteži par supermasivnih crnih jama ikad pronađen. Spajanje dvije supermasivne crne jame fenomen je koji se dugo predviđao, iako nikada nije opažen. Ovaj masivni par daje naznake zašto se […]

Jan 20

Bliski susreti Mjeseca i Jupitera

U prvoj polovini 2024. godine na nebeskom svodu će se odigravati još jedan mini nebeski spektakl. Naime, naš voljeni Mjesec će u svom lunarnom hodu imati čak četiri bliska susreta (konjunkcije) s Jupiterom aka najvećom planetom našeg Sunčevog sistema. Stoga u razdoblju od januara do aprila (ili preciznije 18. januara, 14. feburara, 13. marta i […]

Dec 18

To the Moon and Back

Dok sam razmišljao o ovoj temi, u misli mi dođoše Netflix i njihova serija Stranger Things. Sve to teče ovako; gledamo seriju, možda i najpopularniju u to vrijeme, epizode i sezone promiču nestvarno brzo, jutrom jedva ustajemo zbog neprospavanih noći i onda … najave nam petu sezonu nekada za 2024. godinu. Ljudi moji, pa ko […]

Nov 6

ŠTA JE POLARNA SVJETLOST I KAKO NASTAJE?

Polarna svjetlost je prirodni fenomen koji se uglavnom veže za veće sjeverne i južne geografske širine. Latinski nazivi su Aurora Borealis (za sjevernu) i Aurora Australis (za južnu) polarnu svjetlost. Inače naziv aurora potiče od imena rimske boginje zore. Sa Sunca nam stalno dolazi sunčev vjetar. Radi se o ekstremno vreloj plazmi koja se sastoji […]

Oct 27

ASTRO POSMATRANJA: POMRAČENJE MJESECA

U noći, 28 oktobra (subota) iz Bosne i Hercegovine kao i većeg dijela noćne strane naše planete, moći ćemo posmatrati djelimično pomračenje Mjeseca. Djelimično pomračenje Mjeseca dešava se kada se Zemlja nađe između Sunca i Punog Mjeseca. Pri tome naša planeta “baca” sjenu u koju Mjesec može potpuno ući ili proći njenim rubom. U ovom […]

Aug 8

Astro posmatranja: Meteorski roj Perzeidi

Kao i svakog ljeta i ovog augusta smo u prilici posmatrati Perzeide, tj. jedan od najpopularnijih meteorskih rojeva, nazvanog prema istoimenom sazviježđu. Zasigurno jedan od najraskošnijih meteorskih rojeva ili kiša, Perzeidi se pojavljuje svakog ljeta, a svoj maksimum ili vrhunac dosežu između 11. i 13. augusta svake godine. Ovog ljeta, Perzeidi će svoj peak dosegnuti […]

Jan 11

Kometa C 2022/E 3: Zelena ljepotica dolazi nam u posjetu nakon 50 000 godina

Zelena kometa C/2022 E3, koja nas je posljednji put posjetila prije 50 000 godina, ponovno se približava unutrašnjim oblastima Sunčevog sistema. Početkom februara, odnosno 2. februara 2023. godine, kometa će se približiti Zemlji na udaljenosti od 41 miliona kilometara. Ova zelena ljepotica otkrivena je početkom marta 2022. godine, od strane Frank Masci i Bryce Bolina […]